Moet een testament altijd uitgevoerd worden? Niet elke bepaling hoeft in alle omstandigheden precies te worden gevolgd. Zo kan een erfgenaam een erfenis verwerpen en mag een aangewezen executeur de taak weigeren. Maar een geldig testament is wel het uitgangspunt bij de afwikkeling. Erfgenamen kunnen de rechten van anderen niet zomaar negeren.
Moet een testament altijd uitgevoerd worden als iedereen iets anders wil?
Erfgenamen kunnen soms samen afspreken om bezittingen anders te verdelen dan in het testament staat. Daarvoor moeten alle betrokkenen die rechten hebben met de afspraak instemmen. Ook mogen zij geen rechten van anderen schenden.
Staat er bijvoorbeeld in het testament dat een bepaalde persoon een sieraad krijgt als legaat, dan kunnen de erfgenamen niet zomaar samen besluiten het aan iemand anders te geven. De persoon die recht heeft op het legaat moet daarmee instemmen of het legaat verwerpen.
Een andere verdeling kan gevolgen hebben voor de belasting. Als iemand iets ontvangt waar diegene volgens het testament geen recht op heeft, kan er bijvoorbeeld sprake zijn van een schenking. Laat daarom vooraf beoordelen wat de juridische en fiscale gevolgen van de afspraak zijn.
Een erfgenaam of legataris mag weigeren
Je bent niet verplicht om een erfenis te aanvaarden. Je kunt deze ook verwerpen. Daarmee geef je je recht op de erfenis op. Verwerpen doe je via de rechtbank. Wie daarna recht krijgt op jouw deel, hangt af van het testament en de wet. Je kunt dus niet zelf bepalen naar wie het verworpen erfdeel gaat.
Ook een legaat, een specifiek bezit of geldbedrag dat iemand volgens het testament krijgt, mag worden verworpen. Ben je zowel erfgenaam als legataris? Dan kun je een keuze maken voor de erfenis en een aparte keuze voor het legaat. Wat er met een verworpen legaat gebeurt, hangt af van de tekst van het testament.
De aangewezen executeur hoeft de taak niet te accepteren
Een testament kan iemand aanwijzen om de nalatenschap af te wikkelen. Die persoon hoeft de benoeming niet te aanvaarden, bijvoorbeeld omdat de taak te zwaar is. Ook dan kan de erfenis worden afgewikkeld.
Soms staat in het testament hoe een vervanger kan worden aangewezen. In andere gevallen kunnen de erfgenamen samen iemand een volmacht geven om zaken voor hen te regelen. Die persoon is niet automatisch executeur en heeft alleen de bevoegdheden die uit de volmacht volgen.
Als een executeur zijn verplichtingen niet nakomt, kan onder meer een erfgenaam de kantonrechter vragen om de executeur te ontslaan. De rechter beoordeelt of daar reden voor is.
Wat als iemand het testament niet uitvoert?
Er is geen instantie die automatisch controleert of elk testament wordt uitgevoerd. Een notaris of rechter raakt meestal pas betrokken als iemand daarom vraagt. Dat betekent niet dat afspraken uit een testament vrijblijvend zijn.
Krijg je niet waar je volgens het testament recht op hebt? Bespreek eerst met de betrokken erfgenamen of executeur welke bepaling volgens jou niet wordt nagekomen. Kom je er samen niet uit, dan kun je advies vragen aan een notaris of erfrechtadvocaat. Zo nodig kan een belanghebbende de rechter vragen om naleving af te dwingen.
Leg een afwijkende afspraak duidelijk vast en laat nagaan wie ermee moet instemmen. Zo voorkom je dat een andere verdeling later alsnog wordt betwist.
