Een erfenis nalaten aan een goed doel is mogelijk via je testament. Je kiest zelf welk bedrag, welk percentage of welk bezit naar de organisatie gaat, en of het goede doel erfgenaam of legataris wordt. Dat verschil is groter dan het lijkt, en de keuze bepaalt welke rechten en plichten de organisatie krijgt.
Erfgenaam of legataris: wat is het verschil?
Als je een goed doel als erfgenaam benoemt, erft de organisatie een deel (of alles) van je nalatenschap, inclusief de eventuele schulden. Stel: je benoemt een goed doel als enig erfgenaam, dan neemt de organisatie de hele erfenis over, maar ook alle openstaande rekeningen en verplichtingen. De meeste goede doelen zijn hierop voorbereid en kunnen een erfenis verwerpen als de schulden groter zijn dan de baten, maar het is goed om dit vooraf te bespreken.
Als je een goed doel als legataris benoemt, ontvangen ze een specifiek bedrag of een concreet bezit, zoals een schilderij of een geldbedrag van 10.000 euro. Ze erven niet mee in de schulden. Dit is vaak een veiligere en eenvoudigere optie, zowel voor de organisatie als voor andere erfgenamen in je testament.
Drie manieren om je erfenis naar een goed doel te laten gaan
- Het goede doel als enig erfgenaam: De hele nalatenschap gaat naar de organisatie. Geen andere erfgenamen, geen verdeling. Praktisch als je geen familie hebt aan wie je wil nalaten.
- Het goede doel naast andere erfgenamen: Je verdeelt je nalatenschap, bijvoorbeeld 50% naar je kinderen en 50% naar een goed doel. Dit leg je vast als breukdeel of percentage in je testament.
- Een legaat aan het goede doel: Je laat een vast bedrag of specifiek bezit na. De rest van je erfenis gaat naar je andere erfgenamen. Dit is de meest gebruikte vorm voor wie ook familie wil bedenken.
Wat kun je nalaten?
Je kunt geld nalaten, maar ook andere bezittingen: een woning, effectenportefeuille, kunstobjecten of de opbrengst van een levensverzekering. Bij een levensverzekering geef je het goede doel op als begunstigde. Dat staat los van je testament en hoeft niet via de notaris geregeld te worden.
Let op: als je een woning nalaat aan een goed doel, moet de organisatie besluiten of ze die willen houden of verkopen. Zeker een woning met een hypotheek kan voor complicaties zorgen. Bespreek dit van tevoren met de organisatie die je op het oog hebt.
Erfbelasting: goede doelen betalen geen belasting over jouw nalatenschap
Een erkend goed doel (met de ANBI-status, de zogenoemde Algemeen Nut Beogende Instelling) betaalt geen erfbelasting over wat het ontvangt. Dit betekent dat het volledige bedrag dat jij nalaaat ook echt bij de organisatie terechtkomt. Particuliere erfgenamen betalen wel erfbelasting, afhankelijk van hun relatie tot jou. Dat maakt een nalatenschap aan een goed doel in fiscaal opzicht aantrekkelijk als aanvulling op je testament.
Controleer altijd of de organisatie die jij op het oog hebt daadwerkelijk de ANBI-status heeft. De Belastingdienst houdt een openbaar register bij van erkende ANBI’s. Zo weet je zeker dat jouw nalatenschap vrijgesteld is van erfbelasting.
Hoe regel je het in de praktijk?
Je legt een erfenis naar een goed doel altijd vast via een notarieel testament. Mondeling of schriftelijk afspreken is niet rechtsgeldig. De stappen zijn eenvoudig:
- Kies de organisatie en controleer of ze de ANBI-status hebben.
- Bepaal of je ze als erfgenaam of legataris wil benoemen, en voor welk bedrag of percentage.
- Maak een afspraak bij een notaris om je testament op te stellen of aan te passen.
- Informeer de organisatie eventueel alvast, zodat ze weten dat ze in jouw testament zijn opgenomen. Dit is niet verplicht, maar wel praktisch.
Heb je al een testament? Dan voeg je een legaat toe via een codicil (alleen voor roerende zaken) of pas je het testament aan via de notaris. Voor geld en onroerend goed is altijd een notaris nodig.
Houd rekening met de legitieme portie
Heb je kinderen? Dan hebben zij recht op hun legitieme portie: een wettelijk minimumgedeelte van jouw nalatenschap waar jij als ouder niet omheen kunt. Als je jouw volledige nalatenschap aan een goed doel nalaat, kunnen kinderen dit wettelijke deel alsnog opeisen. Dat betekent dat de nalatenschap dan deels wordt uitbetaald aan je kinderen, ook al staat dat niet in jouw testament. Bespreek dit met de notaris om verrassingen achteraf te voorkomen.
Het nalaten van een erfenis aan een goed doel is juridisch goed te regelen, maar de details tellen. De keuze tussen erfgenaam of legataris, de ANBI-status van de organisatie en de positie van eventuele kinderen zijn punten die je samen met een notaris doorneemt. Zo weet je zeker dat jouw nalatenschap ook echt terechtkomt waar jij dat wil.
