De belangrijkste nadelen van een levenstestament zijn de kosten, het risico op misbruik van de volmacht en het ontbreken van automatisch toezicht. Ook kan het document verouderd raken en is aanpassen niet meer mogelijk als je niet meer begrijpt wat je verandert.
Een levenstestament geeft iemand anders de bevoegdheid om tijdens je leven zaken voor je te regelen. Die bevoegdheid kan veel oplossen, maar vraagt ook om goede keuzes en duidelijke afspraken.
De nadelen van een levenstestament beginnen bij de kosten
Een notarieel levenstestament kost vaak enkele honderden euro’s. Je betaalt voor het opstellen van de akte en het advies van de notaris. De prijs hangt onder meer af van je wensen en de hoeveelheid werk die nodig is.
Ook een latere wijziging van de notariële akte kost meestal geld. Dat kan nodig zijn als je een andere persoon wilt aanwijzen of de bevoegdheden wilt aanpassen. Kijk bij het vergelijken van notarissen daarom niet alleen naar de eerste prijs, maar ook naar de kosten van mogelijke wijzigingen.
Een volmacht kan worden misbruikt
Wie je een volmacht geeft, kan namens jou handelen binnen de afspraken in de akte. Bij een ruime financiële volmacht kan dat bijvoorbeeld betekenen dat iemand betalingen doet of geld beheert. Een gevolmachtigde kan die ruimte verkeerd gebruiken, bewust of door onzorgvuldigheid.
Dat risico verdwijnt niet doordat iemand een familielid is. Kies daarom iemand die je vertrouwt én die de taken aankan. Bespreek vooraf of die persoon de verantwoordelijkheid wil dragen.
Je kunt de bevoegdheden beperken. Je kunt bijvoorbeeld vastleggen of de gevolmachtigde schenkingen mag doen en onder welke voorwaarden. Bedenk wel dat te veel beperkingen het lastig kunnen maken om noodzakelijke zaken te regelen.
Er is niet automatisch toezicht
Een nadeel van een levenstestament is dat de rechter niet automatisch controleert wat de gevolmachtigde doet. Als je zelf geen inzicht meer hebt in je administratie, kan verkeerd gebruik daardoor langer onopgemerkt blijven.
Je kunt in de akte afspraken maken over toezicht. Bijvoorbeeld dat de gevolmachtigde een administratie bijhoudt en daarover regelmatig uitleg geeft aan een aangewezen toezichthouder. Leg ook vast welke informatie die toezichthouder mag bekijken. Toezicht verkleint het risico op problemen, maar sluit misbruik niet volledig uit.
Het ingaan van de volmacht vraagt een afweging
Een volmacht kan direct ingaan, ook als je nog zelf beslissingen kunt nemen. Dat is praktisch wanneer je hulp wilt bij je administratie, maar geeft de gevolmachtigde ook meteen de afgesproken bevoegdheden.
Je kunt in plaats daarvan laten vastleggen dat de volmacht pas ingaat als je bepaalde beslissingen niet meer zelf kunt nemen. Dan moet wel duidelijk zijn hoe dat wordt vastgesteld. Een vereiste verklaring kan tijd kosten, terwijl er soms snel gehandeld moet worden. Bespreek met de notaris welk ingangsmoment bij je past.
Aanpassen kan niet altijd meer
Je situatie kan veranderen. Misschien verhuist degene die je hebt aangewezen, verslechtert jullie relatie of veranderen je wensen. Zolang je begrijpt wat een wijziging betekent, kun je een notarieel levenstestament laten aanpassen.
Kun je die beslissing niet meer begrijpen, dan kun je de akte voor die beslissing niet meer zelf wijzigen. Daardoor kunnen oude afspraken blijven gelden. Bekijk je keuzes daarom opnieuw als je persoonlijke situatie verandert.
Een levenstestament lost niet alles op
De aangewezen persoon kan overlijden, zelf ziek worden of de taak niet meer willen uitvoeren. Zonder geschikte vervanger kan alsnog een procedure bij de rechter nodig zijn. Je kunt dat risico verkleinen door een opvolgende gevolmachtigde aan te wijzen.
Ook een duidelijke volmacht voorkomt niet ieder meningsverschil. Familieleden kunnen bijvoorbeeld anders denken over de verkoop van een woning. Door je wensen en de bevoegdheden zo duidelijk mogelijk vast te leggen, geef je de gevolmachtigde houvast.
Voor medische beslissingen gelden daarnaast eigen regels. Een arts voert een wens niet automatisch uit omdat die in een levenstestament staat. Bespreek medische wensen daarom ook met je arts.
De nadelen wegen vooral zwaar als je niemand hebt die je voldoende vertrouwt of als de afspraken te ruim zijn voor je situatie. Denk bij het opstellen daarom niet alleen na over wie je aanwijst, maar ook over grenzen, toezicht en een vervanger.
