Een notariële akte is een officieel document dat door een notaris wordt opgesteld en ondertekend. Veel mensen komen er pas mee in aanraking als ze een huis kopen, een bedrijf oprichten of een testament laten opstellen. Toch speelt dit soort documenten een grote rol in het dagelijks leven. Het is goed om te weten wat zo’n document inhoudt, wanneer je het nodig hebt en wat de notaris daarbij voor je doet.
Pagina inhoud
Wat een notaris voor je vastlegt
Een notaris is een onafhankelijke jurist die officiële documenten opstelt en bewaakt. Als iemand een huis koopt, legt de notaris de overdracht vast in een leveringsakte. Bij het oprichten van een BV of NV is een oprichtingsakte verplicht. En wie zijn nalatenschap wil regelen, kan bij de notaris een testament laten opmaken. Al deze documenten hebben één ding gemeen: ze zijn door de overheid erkend en hebben daardoor een sterkere rechtskracht dan een gewoon contract dat je zelf opstelt. De notaris controleert ook of alles klopt, zodat beide partijen beschermd zijn.
Hoe zo’n officieel document tot stand komt
Het opstellen van een officieel notarieel document gaat stap voor stap. Eerst bespreek je de situatie met de notaris. Die verzamelt alle benodigde informatie en controleert of er geen juridische belemmeringen zijn. Daarna stelt de notaris een concept op dat alle partijen kunnen bekijken. Bij de ondertekening leest de notaris de inhoud hardop voor, zodat iedereen precies weet wat er getekend wordt. Pas na die voordracht en ondertekening is het document rechtsgeldig. De notaris bewaart een afschrift in zijn archief, zodat het altijd teruggevonden kan worden.
De betekenis van de tekst in een notarieel document
Soms ontstaat er later een meningsverschil over wat er precies in een akte staat. Bij documenten die voor iedereen gelden, zoals een leveringsakte van een woning, kijkt een rechter vooral naar de letterlijke tekst. Wat er staat, is wat er bedoeld wordt. Dit heet de objectieve uitleg. Bij andere documenten, zoals afspraken tussen twee partijen die opgenomen zijn in een hypotheekakte, kan de rechter ook kijken naar wat de partijen bij het tekenen voor ogen hadden. Dit wordt de Haviltexmethode genoemd, naar een bekend Nederlands arrest. Welke methode van toepassing is, hangt af van het soort document en wie ermee te maken heeft.
Wanneer je een notaris nodig hebt
Voor sommige zaken is een notarieel document wettelijk verplicht. Denk aan de aankoop van een huis, de oprichting van een besloten vennootschap of het vestigen van een recht van hypotheek. Zonder tussenkomst van een notaris zijn deze handelingen niet geldig. Voor andere zaken, zoals het vastleggen van schenkingen of het regelen van een samenlevingscontract, is het niet altijd verplicht maar wel verstandig. Een officieel vastgelegde afspraak geeft zekerheid en voorkomt conflicten. De kosten voor een notaris verschillen per soort document en per kantoor, dus het loont om vooraf een offerte op te vragen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een notariële akte en een onderhandse akte?
Een onderhandse akte is een document dat partijen zelf opstellen en ondertekenen, zonder tussenkomst van een notaris. Een notarieel opgesteld document heeft meer rechtskracht omdat een onafhankelijke notaris de inhoud heeft gecontroleerd en de identiteit van de partijen heeft vastgesteld. Bij een geschil staat een notarieel document sterker voor de rechter.
Hoe lang bewaart een notaris een akte?
Een notaris is wettelijk verplicht om akten minimaal tien jaar te bewaren. Voor bepaalde documenten, zoals testamenten en akten over onroerend goed, geldt een langere bewaartermijn. Als een notariskantoor stopt, worden de documenten overgedragen aan een andere notaris of aan het Koninklijk Notarieel Beroepsorganisatie archief.
Kan ik zelf kiezen welke notaris ik gebruik?
Ja, in Nederland mag je zelf een notaris kiezen. Bij de aankoop van een huis is het gebruikelijk dat de koper de notaris kiest, omdat de koper ook de notariskosten betaalt. Het is verstandig om tarieven te vergelijken, want notarissen mogen zelf bepalen wat ze rekenen voor hun diensten.
Wat gebeurt er als er een fout staat in een notarieel document?
Als er een fout staat in een notarieel document, kan die in sommige gevallen worden hersteld met een herstelakte. De notaris stelt dan een nieuw document op waarin de fout wordt gecorrigeerd. Is de fout ontstaan door een vergissing van de notaris zelf, dan is de notaris aansprakelijk voor de schade die daardoor ontstaat.
