Je kunt goede doelen in je testament opnemen door een organisatie erfgenaam te maken of een legaat na te laten. Met een legaat geef je bijvoorbeeld een vast bedrag of een bepaald bezit. Als erfgenaam krijgt het goede doel een deel van je nalatenschap. Je legt je keuze vast bij de notaris.
Je kunt één of meerdere goede doelen opnemen en daarnaast ook familie of andere personen laten erven. Het is verstandig om vooraf te bedenken hoeveel vrijheid je de organisaties wilt geven en wat er moet gebeuren als een doel niet meer bestaat.
Een testament voor goede doelen: erfgenaam of legataris?
De keuze tussen een erfstelling en een legaat bepaalt niet alleen wat het goede doel ontvangt, maar ook welke rol het heeft bij de afwikkeling van je nalatenschap.
- Goed doel als erfgenaam: de organisatie krijgt de hele nalatenschap of een aandeel daarvan. Het gaat om wat overblijft na de schulden, kosten en eventuele legaten. Als erfgenaam heeft het goede doel ook een rol bij de afwikkeling.
- Goed doel als legataris: de organisatie krijgt een specifieke aanspraak, bijvoorbeeld op een geldbedrag, een bepaald bezit of een percentage. Een legataris is daardoor niet automatisch erfgenaam en heeft geen zeggenschap over de afwikkeling zoals een erfgenaam die heeft.
Stel dat je een goed doel een vast bedrag nalaat. Dat bedrag blijft in principe gelijk, ook als je vermogen na het opstellen van je testament groeit of kleiner wordt. Bij een kleiner vermogen kan de gift daardoor een groter deel van je nalatenschap beslaan dan je bedoelde. Is er niet genoeg geld, dan kan het legaat mogelijk niet volledig worden uitgekeerd.
Wil je dat de gift meebeweegt met de omvang van je vermogen? Dan kun je een percentage overwegen. Laat de notaris duidelijk vastleggen waarover dat percentage wordt berekend.
Hoe kies je een goed doel voor je testament?
Kies een organisatie die past bij wat jij wilt steunen, zoals dierenwelzijn, medisch onderzoek of hulp aan kinderen. Kijk daarbij niet alleen naar de naam van de organisatie, maar ook naar haar werkwijze en besteding van inkomsten. Een jaarverslag kan je helpen om te zien welke activiteiten zij uitvoert.
Voor je testament is het belangrijk dat duidelijk is welke organisatie je bedoelt. Geef de notaris de volledige officiële naam en bij voorkeur ook het vestigingsadres en het KvK-nummer. Een algemene omschrijving als “een goed doel voor dieren” laat te veel ruimte voor twijfel.
Je kunt ook meer dan één goed doel benoemen. Bepaal dan per organisatie welk bedrag, welk bezit of welk aandeel zij krijgt. Bespreek met de notaris wat er moet gebeuren als een organisatie vóór jouw overlijden ophoudt te bestaan of fuseert. Je kunt bijvoorbeeld een vervangend doel aanwijzen.
Betaalt een goed doel erfbelasting?
Een goed doel met een ANBI-status betaalt in Nederland geen erfbelasting over wat het erft of via een legaat ontvangt. ANBI staat voor algemeen nut beogende instelling. Daardoor gaat er geen erfbelasting van die verkrijging af.
Niet iedere organisatie die zich een goed doel noemt, heeft automatisch deze status. Je kunt de status opzoeken met het ANBI-zoekprogramma van de Belastingdienst. Van belang is de status op het moment van overlijden. Ook zonder ANBI-status kun je een organisatie in je testament opnemen, maar dan kan zij wel erfbelasting verschuldigd zijn.
De vrijstelling van een ANBI betekent niet dat andere erfgenamen ook zijn vrijgesteld. Voor hen gelden hun eigen regels voor erfbelasting.
Wat betekent je keuze voor je familie?
Je mag een goed doel naast je naasten opnemen, maar je wensen kunnen gevolgen hebben voor wat zij ontvangen. Een legaat aan een goed doel komt bijvoorbeeld ten laste van de nalatenschap en kan het bedrag verkleinen dat voor erfgenamen overblijft.
Kinderen hebben onder voorwaarden recht op een legitieme portie, een wettelijke aanspraak in geld. Een beroep daarop kan invloed hebben op de uitvoering van wat je aan een goed doel wilt nalaten. Bespreek je gezinssituatie daarom met de notaris, zodat je begrijpt hoe je keuze in jouw situatie uitwerkt.
Je hoeft het goede doel niet te vertellen dat je het hebt opgenomen. Het kan wel nuttig zijn om je wensen met de organisatie te bespreken als je bijvoorbeeld een huis wilt nalaten of een bepaald project wilt steunen.
Je wensen voor goede doelen vastleggen
Met deze stappen bereid je het gesprek met de notaris voor:
- Kies de organisaties. Verzamel de officiële namen en gegevens van de goede doelen die je wilt opnemen.
- Bepaal wat ieder doel krijgt. Kies per organisatie voor een legaat of een erfdeel en bedenk of je een vast bedrag, bezit of percentage wilt nalaten.
- Bespreek bijzondere wensen. Geef bijvoorbeeld aan of het geld voor een bepaald onderwerp bedoeld is en wat er moet gebeuren als een organisatie niet meer bestaat.
- Laat de notaris het testament opstellen. De notaris vertaalt je wensen naar bepalingen en bespreekt de gevolgen voor de andere betrokkenen.
Een bestemming voor een specifieke activiteit kan beperkend zijn. Een project kan later veranderen of stoppen. Bespreek daarom hoe je wens uitvoerbaar blijft en hoeveel ruimte de organisatie krijgt om het geld anders te besteden.
Veelgestelde vragen over goede doelen in je testament
Kan ik mijn hele nalatenschap aan een goed doel geven?
Je kunt een goed doel tot enige erfgenaam benoemen. Of het doel uiteindelijk alles ontvangt, hangt onder meer af van schulden en eventuele wettelijke aanspraken van anderen.
Kan ik een huis aan een goed doel nalaten?
Ja, je kunt een bepaald huis als legaat opnemen. Bespreek met de notaris en eventueel met de organisatie wat dit betekent voor bijvoorbeeld kosten en verkoop.
Kan ik later een ander goed doel kiezen?
Ja. Zolang je zelf je wil kunt bepalen, kun je je testament via de notaris wijzigen. Je kunt bijvoorbeeld een organisatie vervangen of de verdeling aanpassen.
Moet ik veel geld hebben om een goed doel op te nemen?
Nee. Je bepaalt zelf wat je wilt nalaten. Een vast bedrag kan passend zijn als je een duidelijke gift wilt doen; een percentage kan beter aansluiten als je vermogen in de toekomst verandert.
Neem je lijst met organisaties en je gewenste verdeling mee naar de notaris. Zo kun je gericht bespreken hoe jouw gift bij het juiste goede doel terechtkomt.
