Bij een lichte vereffening van een nalatenschap zorgen de erfgenamen samen voor het afwikkelen van de schulden van de overledene. Dit gebeurt meestal als een of meer erfgenamen de erfenis beneficiair hebben aanvaard en de rechtbank geen vereffenaar heeft benoemd. De erfgenamen moeten daarbij wettelijke regels volgen, maar hebben minder formele verplichtingen dan een door de rechtbank benoemde vereffenaar.
Wanneer geldt lichte vereffening van een nalatenschap?
Als een erfgenaam beneficiair aanvaardt, moet de nalatenschap meestal worden vereffend. Alle erfgenamen zijn dan samen vereffenaar, ook de erfgenamen die zuiver hebben aanvaard. Zij zijn verantwoordelijk voor het beheer van de nalatenschap en het betalen van de schulden uit de bezittingen van de overledene.
Er zijn uitzonderingen. Heeft een executeur zijn taak aanvaard en kan die verklaren dat de bezittingen ruimschoots genoeg zijn om alle schulden te betalen? Dan hoeft de nalatenschap niet volgens de wettelijke regels voor vereffening te worden afgewikkeld. Ook bij een wettelijke verdeling of na ontheffing door de kantonrechter kan een uitzondering gelden.
Wat moeten de erfgenamen als vereffenaars doen?
Als vereffenaar bescherm je de bezittingen en zorg je dat duidelijk wordt welke schulden er zijn. Een praktische volgorde is:
- Breng de nalatenschap in kaart. Maak een boedelbeschrijving: een overzicht van de bezittingen en schulden. Denk aan banktegoeden, een woning, openstaande rekeningen en belastingschulden.
- Benader bekende schuldeisers. Vraag hen hun vordering door te geven. Bewaar de correspondentie en noteer welke bedragen nog moeten worden beoordeeld.
- Beheer de bezittingen. Zorg bijvoorbeeld dat een woning verzekerd blijft. Als het nodig is om schulden te betalen, kunnen bezittingen worden verkocht.
- Betaal de schulden volgens de regels. Is er genoeg geld, dan kunnen de schulden worden voldaan. Bij een tekort gelden regels voor de volgorde van betaling.
- Verdeel wat overblijft. Pas als de vereffening is afgerond, kan een eventueel overschot onder de erfgenamen worden verdeeld.
Blijkt dat de schulden groter zijn dan de bezittingen? Meld dit dan zo snel mogelijk aan de kantonrechter. Betaal bij een tekort niet zomaar de ene schuldeiser volledig en de andere niet. Sommige schuldeisers hebben voorrang; voor andere geldt dat zij mogelijk maar een deel ontvangen.
Wat is het verschil met zware vereffening?
Bij een lichte vereffening zijn de erfgenamen zelf vereffenaar. Zij zijn bijvoorbeeld in beginsel niet verplicht om een formele uitdelingslijst op te stellen. De kantonrechter kan wel bepalen dat extra stappen nodig zijn.
Bij een zware vereffening benoemt de rechtbank een vereffenaar, die de taak van de erfgenamen overneemt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als de erfgenamen niet tot afspraken komen. Voor een benoemde vereffenaar gelden meer formele verplichtingen.
Samenwerken en hulp inschakelen
Erfgenamen kunnen taken verdelen of samen iemand een volmacht geven om werkzaamheden uit te voeren. Dat kan een van de erfgenamen zijn, maar ook een professional. Een volmacht maakt die persoon niet automatisch tot een door de rechtbank benoemde vereffenaar.
De lichte procedure is dus eenvoudiger, maar niet vrijblijvend. Wie zijn verplichtingen ernstig verwaarloost, kan in bepaalde gevallen toch persoonlijk aansprakelijk worden. Leg afspraken vast en bewaar het overzicht van bezittingen, schulden en betalingen. Zo kunnen alle vereffenende erfgenamen volgen hoe de afwikkeling verloopt.
