Bij scheiden met huwelijkse voorwaarden bepalen jullie afspraken wat er met bezittingen, schulden en opgebouwd vermogen gebeurt. Toch betekent dit niet altijd dat ieder alleen zijn eigen spullen en geld houdt. Een gezamenlijk huis moet bijvoorbeeld nog worden verdeeld. Ook kan de ene partner recht hebben op een bedrag van de ander.
De uitkomst hangt af van de tekst van de akte én van hoe jullie tijdens het huwelijk met de afspraken zijn omgegaan.
Wat betekenen huwelijkse voorwaarden bij een scheiding?
De notariële akte met huwelijkse voorwaarden is het vertrekpunt. Daarin staat bijvoorbeeld of jullie vermogen gescheiden blijft, of bepaalde bezittingen gezamenlijk zijn en of jullie inkomsten of vermogen moeten verrekenen.
Verdelen en verrekenen zijn niet hetzelfde. Bij verdelen spreek je af wie een gezamenlijk bezit krijgt. Bij verrekenen bereken je welk bedrag de ene partner aan de ander moet betalen. Daardoor kun je bij een scheiding geld moeten afrekenen, ook als een bezit op naam van één partner staat.
De voorwaarden blijven bij een scheiding meestal geldig. De precieze uitleg kan wel discussie opleveren, zeker als jullie afspraken tijdens het huwelijk niet zijn nagekomen.
Wat moet je verdelen of verrekenen?
Bij scheiden met huwelijkse voorwaarden kijk je eerst welk bezit van wie is. Daarna onderzoek je of er nog bedragen tussen jullie moeten worden verrekend. De afspraken in de akte maken daarbij verschil:
- Koude uitsluiting: jullie hebben afgesproken dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat. Eigen bezittingen en schulden blijven in beginsel van de betreffende partner. Wat jullie samen hebben gekocht, kan wel gezamenlijk eigendom zijn.
- Een beperkte gemeenschap: bepaalde bezittingen zijn volgens de akte gezamenlijk, terwijl andere privé blijven. Wat precies gedeeld wordt, staat in jullie voorwaarden.
- Een periodiek verrekenbeding: jullie spreken af om op vaste momenten inkomsten te verrekenen, vaak het geld dat na betaling van de huishoudkosten overblijft.
- Een finaal verrekenbeding: jullie spreken af om bij het einde van het huwelijk vermogen met elkaar te verrekenen. In de akte staat welk vermogen meetelt en of de afspraak ook geldt bij een scheiding.
Bij koude uitsluiting kan de uitkomst voor de partner die minder inkomen of vermogen heeft opgebouwd ingrijpend zijn. Het is daarom belangrijk om niet alleen naar de naam van de afspraak te kijken, maar ook naar de rest van de akte en eventuele betalingen tussen jullie.
Wat als jullie het verrekenbeding niet hebben uitgevoerd?
Hebben jullie afgesproken om jaarlijks te verrekenen, maar is dat niet gebeurd? Dan kan bij de scheiding alsnog een verrekening nodig zijn. Het gaat niet automatisch om een verdeling van al jullie bezittingen. Wel kan wettelijk worden vermoed dat het vermogen dat er aan het einde van het huwelijk is, is opgebouwd uit inkomsten die jullie hadden moeten verrekenen. Tegenbewijs en de tekst van de afspraken kunnen verschil maken.
Daarom zijn bankafschriften, gegevens over inkomen en bewijs van de herkomst van vermogen nuttig. Daarmee kun je bijvoorbeeld laten zien of spaargeld al vóór het huwelijk van jou was. Een advocaat kan beoordelen welke informatie nodig is en hoe het verrekenbeding in jullie situatie uitwerkt.
Staat er een termijn in de akte waarbinnen je om verrekening moet vragen? Ga er dan niet zonder juridisch advies van uit dat je recht vervallen is. Zo’n bepaling is niet onder alle omstandigheden doorslaggevend.
Het huis en de hypotheek bij scheiden met huwelijkse voorwaarden
Een woning die op naam van jullie allebei staat, is meestal gezamenlijk eigendom. Dat kan ook zo zijn als jullie koude uitsluiting hebben afgesproken. Bij de scheiding kunnen jullie het huis verkopen of afspreken dat één van jullie het overneemt.
Neemt één partner het huis over, dan kan diegene de ander moeten uitkopen. Daarbij spelen de waarde van de woning, de hypotheekschuld, de eigendomsverhouding en eventuele andere afspraken een rol. Voor de overdracht van het aandeel in de woning is een notariële akte nodig.
Een afspraak tussen jullie is niet genoeg om iemand van een gezamenlijke hypotheekschuld af te krijgen. De hypotheekverstrekker moet ermee instemmen dat de vertrekkende partner niet langer aansprakelijk is.
Staat de woning op naam van één partner, maar heeft de ander met eigen geld een verbouwing betaald of op de hypotheek afgelost? Dan kan er een recht op vergoeding ontstaan. Dat maakt de betalende partner niet automatisch mede-eigenaar. De afspraken en de herkomst van het geld zijn van belang voor de berekening.
Zo pak je de afrekening bij de scheiding aan
Met een overzicht van de akte en jullie financiële gegevens wordt duidelijker welke keuzes nodig zijn. Deze volgorde helpt:
- Pak de huwelijkse voorwaarden erbij. Zoek ook eventuele latere wijzigingen en een staat van aanbrengsten. Daarin kan staan welke bezittingen en schulden ieder aan het begin van het huwelijk had.
- Maak een overzicht van bezittingen en schulden. Denk aan de woning, bankrekeningen, beleggingen, leningen en een onderneming. Noteer wat op één naam staat en wat van jullie samen is.
- Verzamel bewijs van betalingen. Bankafschriften, hypotheekstukken en gegevens over investeringen kunnen laten zien wie wat heeft betaald.
- Laat berekenen wat er moet gebeuren. Een advocaat kan de akte uitleggen en helpen bepalen wat verdeeld of verrekend moet worden. Ook kan een peildatum nodig zijn: de datum waarop je kijkt wat er is of wat iets waard is. Dat hoeft niet voor elke berekening dezelfde datum te zijn.
- Leg de uitkomst vast. Afspraken over de afrekening kunnen in een echtscheidingsconvenant worden opgenomen. Voor de scheiding is een advocaat nodig om het verzoek bij de rechtbank in te dienen.
Jullie kunnen samen andere afspraken maken dan in de huwelijkse voorwaarden staan. Laat dan ook de juridische en fiscale gevolgen beoordelen. Een afspraak over het huis kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de hypotheek of belasting.
Veelgestelde vragen over scheiden met huwelijkse voorwaarden
Heb je recht op alimentatie als je huwelijkse voorwaarden hebt?
Dat kan. Huwelijkse voorwaarden sluiten partneralimentatie niet automatisch uit. Of er recht op alimentatie bestaat en hoeveel iemand kan betalen, hangt af van de persoonlijke en financiële situatie. Ook kinderalimentatie staat los van de vraag of jullie huwelijkse voorwaarden hebben.
Blijven schulden bij de partner die ze heeft gemaakt?
Niet altijd. Kijk naar de voorwaarden, op wiens naam de schuld staat en of jullie allebei tegenover de schuldeiser aansprakelijk zijn. Een afspraak tussen jullie over wie de schuld betaalt, verandert niet vanzelf de rechten van de schuldeiser.
Moet je pensioen ook verrekenen?
Bij een scheiding kunnen er naast de afrekening van vermogen ook rechten bestaan op tijdens het huwelijk opgebouwd pensioen. Wat voor jullie geldt, hangt onder meer af van de pensioenregeling en eventuele afspraken die jullie hierover hebben gemaakt.
Wat als jullie het niet eens worden?
Een mediator kan helpen om samen afspraken te maken. Lukt dat niet, dan kunnen jullie ieder een eigen advocaat inschakelen. De rechter kan geschilpunten beoordelen.
Begin met het verzamelen van de akte, bankafschriften en stukken over het huis. Zo kan bij de scheiding worden vastgesteld wat van ieder blijft, wat gezamenlijk is en of er nog iets te verrekenen valt.
