Je kunt je kind niet volledig onterven. Zelfs als je kind niet in je testament staat, houdt het recht op een deel van jouw erfenis. Dat deel heet de legitieme portie, en dit is wettelijk vastgelegd in het Nederlandse erfrecht. Onterven van een kind is dus maar gedeeltelijk mogelijk.
Wat je wél kunt doen, is je kind uitsluiten als erfgenaam via je testament. Maar daarmee ben je er nog niet. Je kind kan dan alsnog aanspraak maken op de legitieme portie. Dat is de helft van het erfdeel dat het kind wettelijk gezien zou hebben gekregen als er geen testament was geweest.
Wat is de legitieme portie bij het onterven van een kind?
De legitieme portie is een wettelijk minimumrecht. Stel dat je twee kinderen hebt en geen partner. Zonder testament erven beide kinderen elk de helft van jouw nalatenschap. Als je één kind onterfft via een testament, heeft dat kind nog steeds recht op de helft van zijn of haar normale erfdeel. In dit geval dus een kwart van de totale nalatenschap.
Een rekenvoorbeeld maakt dit concreet. Stel je nalatenschap is 200.000 euro. Je hebt twee kinderen. Zonder testament erft elk kind 100.000 euro. Onterfft je één kind volledig, dan heeft dat kind via de legitieme portie recht op 50.000 euro (de helft van de 100.000 die het normaal zou krijgen).
Belangrijk: de legitieme portie is een geldvordering op de erfgenamen, geen recht op specifieke bezittingen. Het onterfde kind kan dus niet opeens aanspraak maken op de woning of sieraden, maar wel op een geldbedrag ter hoogte van de legitieme portie.
Hoe onterfde je een kind in je testament?
Om je kind te onterven, moet je een testament laten opstellen door een notaris. Je kunt je kind daarin uitdrukkelijk uitsluiten als erfgenaam. Zonder testament erven je kinderen automatisch op basis van de wet, de zogenoemde wettelijke verdeling. Met een testament wijs je zelf aan wie wat krijgt, maar je kunt de legitieme portie van een kind niet weghalen.
Het onterfde kind hoeft zelf niets te doen om als erfgenaam weg te blijven. Wel moet het kind actief aanspraak maken op de legitieme portie als het die wil ontvangen. Dat moet het doen binnen vijf jaar na het overlijden van de ouder. Doet het kind dat niet, dan vervalt het recht.
Wanneer kun je een kind onterven, en wanneer niet?
Je mag je kind om welke reden dan ook uitsluiten als erfgenaam in je testament. Je hoeft daarvoor geen rechtvaardiging te geven. Toch blijft de legitieme portie altijd bestaan, ongeacht de reden van onterving. Er is in Nederland geen wettelijke grond om de legitieme portie helemaal te laten vervallen, behalve in uitzonderlijke gevallen van onwaardigheid.
Een kind is onwaardig om te erven als het bijvoorbeeld onherroepelijk is veroordeeld voor het ombrengen of mishandelen van de ouder, of voor het vervalsen van het testament. Dit zijn extreme uitzonderingen die zelden voorkomen. In vrijwel alle andere situaties, ook bij een slechte relatie of een langdurig conflict, houdt het kind recht op de legitieme portie.
Wat als je kind afziet van de legitieme portie?
Een kind kan zelf afstand doen van de legitieme portie, maar dit kan pas nadat de ouder is overleden. Vóór het overlijden is dit juridisch niet geldig. Wil je als ouder voorkomen dat je kind later aanspraak maakt, dan kun je met een notaris kijken of er mogelijkheden zijn om vermogen al tijdens je leven over te dragen, zoals via schenkingen. Schenkingen die zijn gedaan worden in bepaalde gevallen wel meegeteld bij de berekening van de legitieme portie, dus dit vraagt om goede planning.
Kindsdeel erfenis onterven: wat je praktisch moet weten
- Volledig onterven van een kind is niet mogelijk in Nederland.
- Je kind houdt altijd recht op de legitieme portie, ook met een testament.
- De legitieme portie is de helft van het normale wettelijke erfdeel.
- Het kind moet zelf, binnen vijf jaar na overlijden, aanspraak maken op de legitieme portie.
- Een kind dat afziet van de legitieme portie kan dit pas geldig doen na het overlijden van de ouder.
- Een notaris is verplicht voor het opstellen of wijzigen van een testament.
Wil je je kind uitsluiten als erfgenaam, dan is een notaris de aangewezen persoon om mee te praten. Die kan ook berekenen wat de legitieme portie in jouw specifieke situatie bedraagt en adviseren over de mogelijkheden die je hebt. Volledig onterven lukt niet, maar je kunt de verdeling van je nalatenschap wel degelijk sturen.
