Bij het afhandelen van een erfenis moet je de waarde van de inboedel opgeven in de aangifte erfbelasting. De Belastingdienst vraagt daarbij om de marktwaarde op het moment van overlijden: wat zou iemand redelijkerwijs betalen voor de spullen op de tweedehandsmarkt? Die vraag klinkt eenvoudig, maar in de praktijk roept het veel vragen op. Hieronder lees je hoe de waardebepaling van een inboedel bij een erfenis werkt, wat je kunt gebruiken als onderbouwing en waar je op moet letten.
Wat verstaat de Belastingdienst onder marktwaarde inboedel?
De marktwaarde is de prijs die een onafhankelijke koper zou betalen voor de spullen, in de staat waarin ze zich bevinden op de dag van overlijden. Het gaat dus niet om nieuwwaarde, vervangingswaarde of de verzekeringswaarde die op de inboedelpolis staat. Die laatste ligt vaak veel hoger dan de werkelijke tweedehandswaarde en is dan ook niet bruikbaar voor de erfbelasting.
Stel: een televisie van vijf jaar oud had een nieuwprijs van 800 euro. Op Marktplaats zou iemand er misschien 80 tot 100 euro voor betalen. Die 80 tot 100 euro is de marktwaarde voor de erfbelasting, niet de 800 euro op de polis. Voor meubels, kleding en gewone huisraad is de afschrijving doorgaans fors. Alleen voor specifieke categorieën zoals antiek, kunst of sieraden kan de marktwaarde juist hoger uitvallen dan je verwacht.
Hoe bepaal je de waarde van de inboedel bij een erfenis?
Er is geen wettelijke verplichting om een taxateur in te schakelen voor een gewone inboedel. Je mag de waarde zelf schatten, maar je moet dat wel kunnen onderbouwen als de Belastingdienst ernaar vraagt. In de praktijk zijn er drie gangbare manieren:
- Zelf schatten op basis van vergelijkbare aanbiedingen. Zoek op Marktplaats of vergelijkbare platforms naar soortgelijke spullen in vergelijkbare staat. Maak screenshots en bewaar die als onderbouwing.
- Een taxateur inschakelen. Dit is verstandig bij waardevolle of bijzondere items zoals antiek, schilderijen, juwelen of postzegelverzamelingen. Een gecertificeerde taxateur stelt een rapport op dat als officieel bewijs dient.
- Een boedelbeschrijving laten opstellen. Een notaris of boedelafwikkelaar kan een volledige beschrijving met waarderingen opstellen. Dit is vooral nuttig bij grotere of complexere nalatenschappen waarbij meerdere erfgenamen betrokken zijn.
Voor een doorsnee huishouden zonder bijzondere items volstaat in de meeste gevallen een eigen schatting met een korte toelichting. De totale marktwaarde van een gemiddelde inboedel valt in de praktijk vaak lager uit dan mensen verwachten, omdat gewone meubels, elektronica en kleding snel in waarde dalen.
Bijzondere items vragen extra aandacht
Kunst, antiek, sieraden, horloges, verzamelingen (postzegels, munten, wijn) en oldtimers vallen buiten de categorie “gewone inboedel”. Voor deze items is een professionele taxatie bijna altijd verstandig, om twee redenen. Ten eerste kan de waarde aanzienlijk zijn en een fout leiden tot te weinig of te veel betaalde erfbelasting. Ten tweede heeft de Belastingdienst bij waardevolle objecten eerder aanleiding om een opgave te betwisten zonder professionele onderbouwing.
Let ook op sieraden die een overledene dagelijks droeg. Die tellen mee als onderdeel van de nalatenschap en moeten ook worden gewaardeerd. Vergeet dit niet in de aangifte.
Wat als er meerdere erfgenamen zijn?
Zijn er meerdere erfgenamen, dan is het belangrijk dat jullie samen tot één gedeelde waardebepaling komen. Als erfgenamen onderling een inboedelitem aan elkaar toedelen (bijvoorbeeld: de ene erfgenaam neemt de eettafel, de andere het schilderij), dan is de marktwaarde van die items bepalend voor de verdeling van de nalatenschap. Verschillen in ingeschatte waarde kunnen tot conflicten leiden. Een gezamenlijk ingeschakelde taxateur of een boedelnotaris voorkomt dat.
Waardebepaling inboedel erfenis en de aangifte erfbelasting
In de aangifte erfbelasting neem je de totale marktwaarde van de inboedel op als één bedrag, tenzij er specifieke waardevolle items zijn die apart vermeld moeten worden. Bewaar altijd je onderbouwing, ook als je zelf hebt geschat. De Belastingdienst kan achteraf vragen stellen, en dan is het fijn als je kunt laten zien hoe je tot de opgegeven waarde bent gekomen.
De aangifte erfbelasting moet doorgaans binnen acht maanden na het overlijden worden ingediend. Kom je tijd tekort voor een goede waardebepaling, dan kun je uitstel aanvragen bij de Belastingdienst.
Een eerlijke, goed onderbouwde waardebepaling van de inboedel beschermt je als erfgenaam. Je betaalt niet meer erfbelasting dan nodig, en je loopt geen risico op een naheffing of boete. Twijfel je over de waarde van specifieke items of over hoe je de aangifte invult? Schakel dan een notaris of belastingadviseur in die ervaring heeft met nalatenschappen.
