Erfbelasting is iets waar bijna iedereen vroeg of laat mee te maken krijgt. Je verliest iemand die je dierbaar is, en dan krijg je ook nog een aanslag van de Belastingdienst. Dat voelt oneerlijk, maar het is al eeuwenlang een onderdeel van het Nederlandse belastingstelsel. Toch hoeft de aanslag lang niet altijd hoog te zijn. Wie goed begrijpt hoe het systeem werkt, staat minder voor verrassingen.
Pagina inhoud
Wanneer je belasting betaalt over een erfenis
Niet iedereen die iets erft, betaalt ook direct belasting. Of je iets moet afdragen hangt af van de waarde van de erfenis en van jouw relatie tot de overledene. Elke erfgenaam heeft recht op een vrijstelling: een bedrag waarover je niets hoeft te betalen. Partners hebben de hoogste vrijstelling. In 2025 is dat bijna 800.000 euro. Kinderen hebben een vrijstelling van ruim 23.000 euro. Voor kleinkinderen en andere erfgenamen is het bedrag een stuk lager. Alleen het deel van de erfenis boven die vrijstelling wordt belast. Iemand die 30.000 euro erft van een ouder en een vrijstelling van 23.000 euro heeft, betaalt dus alleen over de resterende 7.000 euro.
Hoe hoog de belasting uitvalt
De hoogte van de belasting hangt af van twee dingen: de omvang van het bedrag boven de vrijstelling en de relatie tot de overledene. De Belastingdienst werkt met twee groepen. Kinderen, partners en ouders vallen in groep één en betalen een lager tarief. Verdere familieleden en anderen vallen in groep twee en betalen meer. Binnen elke groep gelden twee schijven. Het lagere tarief in groep één is tien procent over de eerste 154.197 euro boven de vrijstelling. Daarboven stijgt dat naar twintig procent. In groep twee zijn die tarieven respectievelijk dertig en veertig procent. Wie een grote erfenis ontvangt van een verre kennis of een onbekende, betaalt dus aanzienlijk meer dan een kind dat iets krijgt van een ouder.
Aangifte doen en de berekening maken
Na een overlijden moet de erfgenaam aangifte doen bij de Belastingdienst. Dat gebeurt met een aangiftebiljet voor de erfbelasting, dat je ontvangt als de Belastingdienst verwacht dat er iets te betalen valt. Soms moet je zelf aangeven dat je een erfenis hebt ontvangen. De termijn daarvoor is acht maanden na het overlijden. Bij een buitenlands overlijden geldt een termijn van vierentwintig maanden. Het is verstandig om de waarde van de erfenis goed vast te stellen. Een woning wordt belast op basis van de WOZ-waarde uit het jaar van overlijden. Bankrekeningen, beleggingen en andere bezittingen tellen mee voor de werkelijke waarde op de dag van overlijden. Schulden van de overledene mag je van de erfenis aftrekken. De Belastingdienst biedt een online hulpmiddel waarmee je een eerste schatting kunt maken van het bedrag dat je verschuldigd bent.
Belasting verminderen door slim te schenken bij leven
Veel mensen willen voorkomen dat een groot deel van hun vermogen naar de Belastingdienst gaat. Dat is begrijpelijk. Een veelgebruikte manier om de uiteindelijke belastingdruk te verlagen is het doen van schenkingen tijdens het leven. Elk jaar mag je belastingvrij een bedrag schenken aan je kinderen. In 2025 is dat ruim 6.600 euro per kind per jaar. Aan anderen mag je jaarlijks ruim 2.600 euro belastingvrij schenken. Door dit jaar na jaar te doen, verklein je het vermogen dat later belast wordt. Er zijn ook eenmalige verhoogde vrijstellingen, bijvoorbeeld voor een schenking voor een studie of een woning. De zogenoemde jubelton, de grote eenmalige vrijstelling voor de eigen woning, is inmiddels afgeschaft. Wie zijn vermogen wil overdragen met zo min mogelijk verlies, doet er goed aan dit tijdig te bespreken met een financieel adviseur of notaris.
Veelgestelde vragen
Moet ik aangifte doen als ik niets hoef te betalen?
Als de erfenis lager is dan jouw vrijstelling, hoef je in de meeste gevallen geen aangifte te doen. Ontvang je wel een aangiftebiljet van de Belastingdienst, dan ben je verplicht dat in te vullen en terug te sturen, ook als er niets betaald hoeft te worden.
Wat gebeurt er als ik de aangifte te laat instuur?
Wie de aangifte te laat instuurt, riskeert een boete van de Belastingdienst. Je kunt uitstel aanvragen als je meer tijd nodig hebt. Doe dat dan wel ruim op tijd, want het verzoek moet voor het verstrijken van de termijn zijn ingediend.
Telt een levensverzekering ook mee voor de belasting op een erfenis?
Een levensverzekering die wordt uitgekeerd na overlijden telt in veel gevallen mee voor de belasting op de erfenis. Of dat zo is, hangt af van wie de begunstigde is en hoe de polis is opgesteld. Soms valt de uitkering buiten de erfenis, maar dan kan er schenkbelasting van toepassing zijn. Laat dit controleren door een specialist als je het niet zeker weet.
Kunnen broers en zussen samen aangifte doen?
Broers en zussen die samen erven, doen elk afzonderlijk aangifte. De vrijstelling en het tarief worden per persoon bepaald op basis van ieders eigen deel van de erfenis en de relatie tot de overledene.
